Ręczna nitownica łączy dwa materiały za pomocą nitu zrywalnego. Wystarczy wywiercić otwór o właściwej średnicy, włożyć nit do narzędzia, umieścić go w otworze i pewnie ścisnąć uchwyty. Największe znaczenie mają dobór wiertła oraz długości nitu.
Co przygotować przed nitowaniem?
Do prostego połączenia blach lub innych elementów potrzebujesz nitownicy ręcznej, wiertarki, odpowiedniego wiertła oraz nitów zrywalnych. Przyda się także miarka, punktak i pilnik do usunięcia ostrych krawędzi po wierceniu.
Dobierz nit do łącznej grubości materiałów. Jego długość powinna odpowiadać tej grubości powiększonej o około 3–5 mm. Ta dodatkowa część jest potrzebna, aby po zaciśnięciu powstała zakuwka. Zbyt krótki nit nie utworzy prawidłowego połączenia, a zbyt długi może się wygiąć zamiast właściwie rozprężyć.
Średnica otworu powinna być nieco większa od średnicy nitu, ale nie na tyle, aby element luźno w nim pracował. Dla często używanych rozmiarów przyjmuje się następujące wartości:
| Średnica nitu | Zalecana średnica wiertła |
|---|---|
| 3,2 mm | 3,3 mm |
| 4,0 mm | 4,1 mm |
| 4,8 mm | 4,9 mm |
Przed rozpoczęciem sprawdź, czy nitownica ma końcówkę pasującą do średnicy trzpienia nitu. Nitonakrętki wymagają innego narzędzia i innej procedury, dlatego poniższe kroki dotyczą wyłącznie standardowych nitów zrywalnych.
Jak używać nitownicy krok po kroku?
Połącz materiały na równej, stabilnej powierzchni. Jeśli elementy mogą się przesunąć, unieruchom je zaciskiem albo przytrzymaj przed rozpoczęciem wiercenia.
- Zaznacz miejsce połączenia. Wyznacz punkt, w którym ma znaleźć się nit. Przy kilku nitach zachowaj równy rozstaw i zostaw wystarczająco dużo materiału od krawędzi.
- Wywierć otwór. Użyj wiertła dopasowanego do średnicy nitu. Wierć prostopadle do powierzchni, a następnie usuń zadziory pilnikiem. Otwór powinien przechodzić przez wszystkie łączone warstwy.
- Włóż nit do nitownicy. Przełóż wystający trzpień nitu przez końcówkę narzędzia. Tuleja nitu powinna pozostać przed szczękami nitownicy.
- Umieść nit w otworze. Wsuń tuleję do końca, tak aby jej kołnierz przylegał do powierzchni materiału. Łączone elementy powinny stykać się ze sobą bez szczeliny.
- Ściśnij uchwyty. Trzymaj nitownicę prosto i wykonuj pewny, stabilny ruch. Szczęki pociągną trzpień do wnętrza narzędzia, a tuleja rozpęcznieje po drugiej stronie materiału, tworząc zakuwkę.
- Oderwij trzpień. Kontynuuj zaciskanie aż do charakterystycznego zerwania trzpienia. Jeśli narzędzie wymaga kilku ruchów, utrzymuj jego oś w jednej linii z nitem.
Po zakończeniu sprawdź, czy kołnierz nitu mocno przylega do powierzchni, a materiały nie poruszają się względem siebie. Prawidłowo osadzony nit nie powinien obracać się ani wystawać w sposób utrudniający użytkowanie elementu.
Na co uważać podczas pracy?
Załóż okulary ochronne. Zerwany trzpień może odskoczyć, a podczas wiercenia powstają ostre wióry. Zadbaj też o stabilne podparcie materiału i trzymaj dłonie z dala od wiertła oraz szczęk narzędzia.
Najczęstsze błędy wynikają z niewłaściwego otworu albo źle dobranego nitu:
- Zbyt duży otwór sprawia, że nit może się przesuwać lub wypaść przed zaciśnięciem.
- Zbyt mały otwór uniemożliwia wsunięcie tulei i może doprowadzić do zakleszczenia nitu.
- Za krótki nit nie utworzy pełnej zakuwki po drugiej stronie materiału.
- Za długi nit może się odkształcić, zamiast mocno docisnąć łączone elementy.
- Krzywo ustawiona nitownica może nierówno zaciągnąć trzpień i osłabić połączenie.
Jeśli trzpień nie zrywa się mimo kilku zdecydowanych zaciśnięć, nie zwiększaj bez końca siły. Sprawdź, czy używasz właściwej końcówki, czy nit ma odpowiednią średnicę oraz czy jego długość pasuje do grubości materiałów. Przy zbyt dużym oporze możliwe jest także zakleszczenie trzpienia w szczękach. W takiej sytuacji przerwij pracę i usuń przyczynę zgodnie z instrukcją nitownicy.
Nie próbuj kompensować źle dobranego nitu mocniejszym ściskaniem uchwytów. Prawidłowy otwór, średnica i długość elementu są ważniejsze niż sama siła.
Luźne połączenie oznacza, że nit nie został prawidłowo zaciśnięty albo otwór jest zbyt duży. Wadliwy element najlepiej usunąć i zamontować nowy nit, po wcześniejszym sprawdzeniu dopasowania.
Jak rozpoznać prawidłowe połączenie?
Po nitowaniu kołnierz nitu powinien równo przylegać do jednej powierzchni, a zakuwka po przeciwnej stronie powinna mocno dociskać materiały. Połączenie nie może mieć wyczuwalnego luzu. Gdy elementy są wykonane z materiałów o różnej twardości, kontrola jest szczególnie ważna, ponieważ miększa warstwa może się odkształcić podczas zaciskania.
Do pojedynczych napraw i prac warsztatowych nitownica ręczna jest wystarczająca. Kluczem do trwałego efektu pozostaje spokojne przygotowanie otworu, właściwy dobór nitu oraz pewne, osiowe zaciśnięcie uchwytów.
