Legary pod taras nie mają jednego uniwersalnego wymiaru. Najczęściej stosuje się rozstaw osiowy 30–50 cm, ale dokładna wartość zależy od rodzaju, grubości i sztywności deski, materiału legara oraz przewidywanego obciążenia. Pierwszeństwo zawsze ma instrukcja producenta konkretnego systemu.
Jaki rozstaw legarów wybrać?
Rozstaw osiowy to odległość mierzona między środkami sąsiednich legarów. W praktyce przy wielu konstrukcjach mieści się w zakresie 30–50 cm. Deski kompozytowe komorowe zwykle wymagają gęstszego podparcia niż deski pełne, a deski drewniane dobiera się także do gatunku, grubości i profilu materiału.
Poniższe wartości mają charakter orientacyjny. Przy dużym obciążeniu, na krawędziach tarasu, przy stopniach oraz w miejscach łączenia desek konstrukcję zwykle trzeba zagęścić. Układ ukośny również wymaga zmniejszenia rozstawu, ponieważ deska ma wtedy mniej korzystny układ punktów podparcia.
Orientacyjne rozstawy legarów przedstawia tabela:
| Materiał deski | Zalecany rozstaw osiowy |
|---|---|
| Drewno miękkie, na przykład sosna | 30–40 cm |
| Modrzew i inne deski drewniane | 35–45 cm |
| Drewno egzotyczne | 40–50 cm, zgodnie z profilem deski |
| Kompozyt komorowy | 30–40 cm |
| Kompozyt pełny | 40–50 cm |
| Układ ukośny desek | rozstaw mniejszy niż w układzie prostym |
Nie należy przenosić wartości z jednej deski na inną tylko dlatego, że mają podobną szerokość. Sztywność zależy również od grubości, budowy profilu i sposobu mocowania. W przypadku desek kompozytowych szczególne znaczenie ma instrukcja systemowa, ponieważ legar, klips i deska muszą ze sobą współpracować.
Jakie przekroje legarów stosować?
Przekrój legara wpływa na jego sztywność, możliwą rozpiętość między punktami podparcia i wysokość całej konstrukcji. Nie można dobierać go wyłącznie do szerokości deski. Znaczenie mają także wysokość tarasu, rodzaj podłoża oraz sposób rozmieszczenia podpór.
Typowe rozwiązania stosowane w konstrukcjach tarasowych zestawiono poniżej:
| Materiał legara | Typowe wymiary | Zalety i zastosowanie |
|---|---|---|
| Aluminium | 25 × 40 mm, 30 × 50 mm, 40 × 60 mm | Duża sztywność, stabilność wymiarowa i odporność na warunki zewnętrzne |
| Kompozyt | 40 × 20 mm, 50 × 30 mm, 50 × 40 mm | Rozwiązanie systemowe, zwykle wymagające gęstego i stabilnego podparcia |
| Drewno konstrukcyjne | 40 × 60 mm, 50 × 70 mm, 50 × 100 mm | Łatwa obróbka, możliwość wykonania konstrukcji o różnych wysokościach |
Podane przekroje są spotykane w praktyce, ale nie zastępują obliczeń ani wytycznych producenta. W przypadku drewna konstrukcyjnego, na przykład KVH lub BSH, należy uwzględnić klasę materiału, wilgotność, zabezpieczenie oraz rozstaw podpór. Legary drewniane nie powinny mieć stałego kontaktu z gruntem ani miejscami, w których gromadzi się woda.
Aluminium ma korzystny stosunek sztywności do masy i może pozwolić na większe odległości między punktami podparcia niż legar kompozytowy. W niektórych systemach legary nośne aluminiowe podpiera się nawet co około 100 cm, a profile poprzeczne, do których mocuje się deski, rozmieszcza się co około 40–50 cm. Takie wartości dotyczą jednak konkretnego przekroju i układu konstrukcji, więc nie można stosować ich automatycznie do każdego profilu.
Dlaczego rozstaw i przekrój legara mają znaczenie?
Legary przenoszą obciążenia z desek na podłoże lub punkty podparcia. Gdy są rozmieszczone zbyt rzadko, deska ugina się między nimi podczas chodzenia lub ustawiania mebli. Może to powodować skrzypienie, obluzowanie mocowań i trwałe odkształcenia.
W przypadku desek kompozytowych nadmierne ugięcia mogą obciążać klipsy i krawędzie profilu. Przy drewnie dochodzi jeszcze naturalna praca materiału pod wpływem wilgotności i temperatury. Brak wymaganych dylatacji ogranicza możliwość rozszerzania się desek, co zwiększa naprężenia w mocowaniach.
Na dobór konstrukcji wpływają przede wszystkim:
- Sztywność deski – profil pełny zwykle lepiej znosi większy rozstaw niż profil komorowy.
- Rodzaj materiału – drewno, kompozyt i aluminium mają różne właściwości mechaniczne.
- Obciążenie – strefy wejściowe, schody, ciężkie meble i jacuzzi wymagają dodatkowego podparcia.
- Kierunek montażu – układ ukośny zwykle wymaga gęstszego rusztu.
- Miejsce łączenia desek – końce obu desek muszą mieć stabilne podparcie, czasem z użyciem podwójnego legara.
Zmniejszenie rozstawu podnosi koszt materiału, ale zwiększa sztywność powierzchni. Zwiększanie odstępów tylko po to, aby ograniczyć liczbę legarów, często prowadzi do problemów z trwałością i może naruszać warunki gwarancji producenta.
Jak zaplanować konstrukcję tarasu?
Przed zakupem materiału rozrysuj położenie desek, legarów, podpór oraz miejsc łączenia. Krótka procedura pozwala wychwycić błędy jeszcze przed montażem:
- Zmierz długość, szerokość i wysokość tarasu oraz określ kierunek układania desek.
- Wybierz kompletny system, czyli deskę, legar, klipsy i sposób podparcia zgodny z instrukcją producenta.
- Rozmieść legary według rozstawu osiowego, zagęszczając je przy krawędziach, progach, stopniach i łączeniach desek.
- Sprawdź podłoże, wentylację i odpływ wody, zachowując spadek konstrukcji wynoszący co najmniej 3%.
- Zweryfikuj liczbę punktów podparcia, a przy tarasie podniesionym dobierz wsporniki do przekroju i nośności legarów.
Na gruncie potrzebna jest stabilna, odwodniona podstawa. Przy konstrukcjach podniesionych legary aluminiowe często łączy się ze wspornikami tarasowymi, które ułatwiają ustawienie wysokości i zachowanie wentylowanej przestrzeni pod tarasem. Legary kompozytowe mogą wymagać znacznie gęstszego podparcia, dlatego nie należy traktować ich jak profili aluminiowych.
Przed montażem sprawdź także, czy rozstaw w instrukcji podano od osi do osi, czy między krawędziami legarów. Ta różnica może zmienić rzeczywistą odległość między punktami podparcia. Zwróć uwagę również na sposób mocowania końców desek i wymagane szczeliny dylatacyjne.
O czym pamiętać przy wyborze legarów?
Najbezpieczniejszy dobór opiera się na całym systemie, a nie na samym wymiarze legara. Dla wielu tarasów punktem wyjścia będzie rozstaw 30–50 cm i przekrój zbliżony do 40 × 60 mm lub 50 × 70 mm przy konstrukcji drewnianej, ale ostateczne parametry musi potwierdzić instrukcja konkretnej deski. Przy nietypowym obciążeniu lub wysokim tarasie konstrukcję powinien ocenić projektant albo doświadczony wykonawca.
W konstrukcji tarasu lepiej zostawić niewielki zapas sztywności niż oszczędzać na legarach kosztem ugięć, wilgoci i późniejszych napraw.
Artykuł nie stanowi porady budowlanej. W przypadku konstrukcji podniesionych, nietypowych obciążeń lub braku pewności co do nośności podłoża skonsultuj rozwiązanie z uprawnionym projektantem lub wykonawcą.
