Powierzchnię dachu oblicza się jako sumę powierzchni wszystkich połaci, a nie samo pole budynku widziane z góry. Najprostszy wzór brzmi: powierzchnia dachu = pole rzutu poziomego × współczynnik nachylenia. Na końcu dolicz 5–10% zapasu na przycięcia, zakładki i odpady materiału.
Czego potrzebujesz do pomiarów?
Do prostych obliczeń wystarczą wymiary z projektu lub pomiary wykonane na budynku. Przygotuj:
- Taśmę mierniczą lub dalmierz laserowy.
- Projekt budowlany z rzutem dachu lub rzutem połaci dachowych.
- Ołówek, kartkę i kalkulator.
- Informację o kącie nachylenia połaci, podanym w stopniach albo procentach.
Dalmierz laserowy pozwala zmierzyć odległości z poziomu ziemi, bez wchodzenia na dach. Przy pracy na wysokości zachowaj ostrożność, a przy skomplikowanej konstrukcji lepiej oprzeć się na dokumentacji albo pomiarze wykonanym przez dekarza.
Rzut dachu a rzeczywista powierzchnia połaci
Rzut poziomy to widok dachu z góry, jakby jego połacie zostały położone płasko na ziemi. Nie uwzględnia on nachylenia. Rzeczywista połać jest dłuższa niż jej poziomy rzut, dlatego jej powierzchnia jest większa.
Do przeliczenia stosuje się współczynnik kąta nachylenia, który wynika z wartości trygonometrycznej 1 / cos α. Jeżeli znasz wymiary mierzone wzdłuż krokwi, nie musisz już stosować tego mnożnika – wtedy liczysz bezpośrednio długość połaci razy jej szerokość.
Podstawowy wzór wygląda tak:
Powierzchnia połaci = pole rzutu połaci × współczynnik nachylenia
Gdy dach ma kilka połaci, oblicz każdą z nich osobno i dodaj wyniki.
Jak dobrać współczynnik nachylenia?
Współczynnik odczytaj z tabeli na podstawie kąta α. Poniższe wartości są zaokrąglone, dlatego nadają się do szacowania powierzchni. Przy zamawianiu drogiego lub docinanego pokrycia sprawdź wynik z projektem albo wykonaj dokładniejsze obliczenia.
| Kąt nachylenia | Współczynnik | Przykład obliczenia |
|---|---|---|
| 20° | 1,06 | 100 m² × 1,06 = 106 m² |
| 30° | 1,15 | 100 m² × 1,15 = 115 m² |
| 35° | 1,22 | 100 m² × 1,22 = 122 m² |
| 40° | 1,31 | 100 m² × 1,31 = 131 m² |
| 45° | 1,41 | 100 m² × 1,41 = 141 m² |
Przykład: jeżeli rzut całego dachu ma 120 m², a kąt nachylenia wynosi 30°, rzeczywista powierzchnia połaci wynosi około 120 × 1,15 = 138 m².
Jak obliczyć dach krok po kroku?
- Podziel dach na połacie i proste figury geometryczne, takie jak prostokąty, trójkąty lub trapezy.
- Zmierz długość i szerokość każdej figury. Jeżeli mierzysz rzut poziomy, nie traktuj jego szerokości jako długości połaci.
- Oblicz pole każdej figury, korzystając z właściwego wzoru.
- Zsumuj pola połaci lub figur tworzących rzut dachu.
- Jeżeli korzystasz z wymiarów poziomych, pomnóż wynik przez współczynnik nachylenia.
- Od uzyskanej powierzchni odejmij elementy, które nie będą pokrywane, a następnie dolicz zapas materiałowy.
Dach jednospadowy
Przy dachu jednospadowym możesz zastosować jedną z dwóch metod. Jeśli znasz rzeczywistą długość połaci, pomnóż ją przez szerokość dachu:
P = długość połaci × szerokość połaci
Jeśli masz tylko wymiary rzutu poziomego, użyj wzoru:
P = długość rzutu × szerokość rzutu × współczynnik nachylenia
Dach dwuspadowy
Dach dwuspadowy z dwiema identycznymi połaciami liczy się przez podwojenie wyniku dla jednej połaci. Załóżmy, że długość dachu wynosi 10 m, a rzeczywista długość jednej połaci mierzona wzdłuż krokwi to 7 m:
Jedna połać: 10 m × 7 m = 70 m²
Cały dach: 70 m² × 2 = 140 m²
Jeśli masz tylko szerokość budynku w rzucie i kąt nachylenia, najpierw pomnóż pole rzutu jednej połaci przez współczynnik. Przy połaciach o różnych wymiarach policz każdą osobno, zamiast automatycznie mnożyć przez dwa.
Dach czterospadowy i dach kopertowy
Dach czterospadowy zwykle składa się z dwóch połaci trapezowych i dwóch trójkątnych. Każdą połać oblicz osobno, a następnie dodaj wyniki. Wzory potrzebne do takich obliczeń to:
Prostokąt: P = a × b
Trójkąt: P = ½ × a × h
Trapez: P = ½ × (a + b) × h
W tych wzorach a i b oznaczają podstawy, a h – wysokość figury mierzona w jej płaszczyźnie. Nie myl jej z wysokością budynku. W przypadku dachu kopertowego cztery połacie mogą mieć kształt trójkątów, ale przy prostokątnym rzucie część z nich może być trapezami.
Przy dachu wielospadowym lub w kształcie litery L rozrysuj każdą połać na mniejsze fragmenty. Oblicz pola prostokątów, trójkątów i trapezów, zsumuj je, a dopiero potem zastosuj współczynnik nachylenia do części, dla których użyto wymiarów poziomych.
O czym pamiętać przy zakupie materiału?
Sam wynik w metrach kwadratowych nie zawsze oznacza dokładną ilość pokrycia. Materiał trzeba docinać, układać z zakładkami i dopasowywać przy kominach, koszach oraz lukarnach. Przed zamówieniem sprawdź następujące elementy:
- Uwzględnij okapy i inne fragmenty dachu wystające poza obrys ścian.
- Odejmij powierzchnię dużych kominów, świetlików i okien dachowych, jeżeli nie będą pokrywane tym samym materiałem.
- Nie odejmuj automatycznie małych elementów, ponieważ materiał nadal może być potrzebny na obróbki i docinki wokół nich.
- Dodaj 5–10% zapasu na odpady, przycięcia i zakładki.
- Porównaj pomiar z projektem, zwłaszcza gdy rzeczywisty dach różni się od pierwotnych założeń.
Przy pokryciach profilowanych rzeczywista długość materiału po rozwinięciu może być większa niż jego wymiar mierzony po powierzchni rzutu. Dokładny współczynnik zależy od konkretnego profilu i powinien wynikać z danych producenta. Nie stosuj jednej wartości dla każdego rodzaju blachy.
Najczęstsze błędy podczas pomiarów to mierzenie wyłącznie obrysu budynku, pominięcie okapów, użycie długości poziomej zamiast długości krokwi oraz brak zapasu. Przy nietypowym dachu albo dużej inwestycji wynik warto zweryfikować na podstawie projektu lub z pomocą dekarza.
Najpewniejsza metoda polega na rozdzieleniu dachu na połacie, obliczeniu ich pól i uwzględnieniu kąta nachylenia tylko wtedy, gdy korzystasz z wymiarów poziomych. Tak otrzymaną powierzchnię powiększ o 5–10% i dopiero na tej podstawie planuj zakup materiału.
